państwo w północno-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Śródziemnym. Graniczy z Algierią, Saharą Zachodnią i hiszpańskimi eksklawami w Afryce:  Ceutą i Melillą. Kraj znany z gościnności mieszkańców, fascynujących arabskich zabytków, dzikich gór, piaszczystych plaż, złocistych wydm Sahary i genialnej miętowej herbaty.    

 

język urzędowyarabski
język używany

 arabski, języki berberyjskie, hiszpański (na północy i Saharze Zachodniej), francusk

ustrój politycznymonarchia konstytucyjna
stolicaRabat
powierzchnia446 550 km² (58 na świecie)
liczba ludności35,657,056 (37 na świecie)
gęstość zaludnienia71.6/km2 (122 na świecie)
religiamuzułmanie sunnici (98%), chrześcijanie, wyznawcy judaizmu i pozostali (2%)
PKB/mieszkańca4,800$
walutadirham marokański (MAD)
kod telefoniczny+212
strefa czasowazimowy - UTC, letni - UTC+1
Wizy

Okres do 90 dni - bez wizy. Przy przekraczaniu granicy władze marokańskie mogą żądać udokumentowania odpowiednich środków finansowych na pobyt (gotówka, karty kredytowe, wyciąg z konta itp.). Nie ma obowiązku okazania biletu powrotnego. Jedynym dokumentem uprawniającym do przekroczenia granicy i wjazdu na terytorium Maroka jest paszport, który powinien być ważny jeszcze przez minimum 6 miesięcy od planowanej daty wjazdu.

Sahara Zachodnia jest terytorium administrowanym przez Maroko od 1975 r. Prawo wjazdu na teren Maroka bez wizy obejmuje też Saharę Zachodnią. Dokumenty podróżnego mogą być tu kontrolowane przez siły porządku publicznego częściej niż w innych regionach Maroka. Podróżując na Saharze, należy unikać przygodnych znajomości i wdawania się w dyskusje na tematy polityczne, m.in. na temat przynależności tego obszaru do Maroka.

Klimat (kiedy jechać)

Maroko leży w strefie klimatu podzwrotnikowego typu śródziemnomorskiego. Na pogodę ma wpływ sąsiedztwo Oceanu Atlantyckiego i Pustyni Sahary oraz bariera, którą stanowią góry Atlas.

Nie powinno się planować pobytu na południu w środku lata - dotyczy to zwłaszcza podróży przez pustynię - cały dzień jest wówczas bardzo gorąco. Najgorętsze miesiące - VII i VIII - nadają się za to doskonale dla wypoczynku na wybrzeżu.

Najlepszą porą na zwiedzanie kraju jest wiosna, która zaczyna się tam na przełomie IV i V. Na południu, w górach oraz na wybrzeżu Morza Śródziemnego i Atlantyku jest wtedy ciepło jak w lecie.

Zimą na południu panują znakomite warunki pogodowe w ciągu dnia, ale w nocy na pustyni jest bardzo chłodno. Tańsze hotele nie mają ogrzewania.

W górach panuje zmienny klimat, ale na wędrówki najlepiej nadaje się okres od IV - X.

Przepisy prawne

Przemyt i używanie narkotyków oraz handel nimi są surowo karane. Ze względu na zdarzające się przypadki uwięzienia obywateli polskich przestrzegamy przed nabywaniem nawet niewielkiej ilości środków odurzających. Są one łatwe do wykrycia podczas systematycznych i skutecznych kontroli prowadzonych przez oddziały policji z wyszkolonymi psami, szczególnie przy przekraczaniu granicy. Warunki w zakładach karnych są ciężkie. Turyści nagabywani przez handlarzy nie powinni podejmować rozmowy. Od przygodnych znajomych bezwzględnie nie należy przyjmować żadnych przesyłek ani listów do Europy, ponieważ mogą one zawierać narkotyki.

Zdrowie

W Maroku nie ma poważnych zagrożeń sanitarno-epidemiologicznych i dlatego szczepienia ochronne nie są obowiązkowe. Przed podróżą warto jednak zaszczepić się przeciw tężcowi i żółtaczce pokarmowej. Ze względu na odmienne zwyczaje higieniczne turysta może zachorować na dur brzuszny i inne choroby układu trawiennego. Zdarzają się przypadki zarażenia amebozą lub pasożytami przewodu pokarmowego. Turyści powinni pić wyłącznie wodę przegotowaną bądź mineralną, a owoce i warzywa starannie myć i obierać przed spożyciem. Przed podróżą należy zaopatrzyć się w środki przeciw dolegliwościom żołądkowym (można je również kupić w miejscowych aptekach). Nie należy spożywać posiłków w lokalach o niskim standardzie w małych miejscowościach, zwłaszcza poza sezonem. Ze względu na występujące okresowo przypadki wścieklizny należy unikać kontaktów z bezdomnymi zwierzętami. W razie pogryzienia lub zadrapania trzeba jak najszybciej udać się do najbliższego szpitala, by poddać się szczepieniu. Usługa ta jest bezpłatna. Zdarzają się również przypadki zapalenia opon mózgowych - niewskazane jest wówczas przebywanie na obszarze, na którym wystąpiły przypadki zachorowań o charakterze epidemii. Aby uniknąć oparzeń słonecznych, należy stosować kremy z mocnym filtrem ochronnym oraz nosić nakrycie głowy. Opieka zdrowotna w Maroku jest na dobrym poziomie. Publiczne i prywatne ośrodki opieki medycznej świadczą usługi odpłatnie. Cena standardowej wizyty lekarskiej wynosi od 10 do 20 EUR, porada lekarska w nocy lub w weekend - 30 EUR, natomiast dobowy koszt pobytu w szpitalu lub klinice - ok. 60 EUR (bez kosztów leczenia). Apteki są dobrze zaopatrzone w leki (zob. portal polskich lekarzy na świecie w części dot. Maroka: http://www.polscylekarze.org/).

Bezpieczeństwo

Maroko to kraj zainteresowany rozwojem turystyki i stwarzający przyjazną atmosferę dla turystów. Muszą oni jednak zachować ostrożność i przestrzegać pewnych  zasad. Należy unikać samotnych spacerów nocą po mało uczęszczanych ulicach. Złodzieje na skuterach czasem wyrywają kobietom torebki. Na zatłoczonych bazarach (suk) zdarzają się kradzieże kieszonkowe. Niebezpieczne są również ubogie, peryferyjne dzielnice wszystkich dużych miast Maroka. Stanowczo odradza się wchodzenie do slumsów. Cudzoziemcy, którzy wybierają się na ustronne plaże lub do punktów krajobrazowych, mogą być narażeni na zaczepki i prośby o pieniądze.

Także samotne kobiety są zaczepiane przez mężczyzn, dlatego zalecane jest podróżowanie w grupie. Nagabywane mogą poprosić o pomoc policjanta. Policja i żandarmeria są przyjazne turystom.

Podróżny, zwłaszcza w miastach o dużym natężeniu ruchu turystycznego, może spotkać się z natarczywymi propozycjami pseudoprzewodników. Takie oferty należy grzecznie, ale stanowczo odrzucić. W większych miastach Maroka istnieje tzw. policja turystyczna, która ściga takie osoby. Dlatego lepiej korzystać z usług licencjonowanego przewodnika. Trasę zwiedzania i opłatę trzeba wcześniej uzgodnić. Warto wiedzieć, że przewodnik dostaje prowizję od każdego towaru zakupionego przez turystę oraz od rachunku w restauracji. Jeżeli turysta nie zamierza kupować kosztownych niekiedy pamiątek, powinien to wyraźnie zaznaczyć - w przeciwnym razie przewodnik będzie go prowadził od sklepu do sklepu. Ponieważ poziom życia w Maroku nie jest wysoki, turyści z Europy są uważani za bogatych i nagabywani przez żebraków lub dzieci wyłudzające pieniądze. Proponowane zagranicznym turystom ceny są wyższe niż te oferowane Marokańczykom.

Zdarzają się włamania do samochodów, nie wolno zatem niczego zostawiać w widocznym miejscu w pojeździe. Samochód najlepiej zaparkować na płatnym parkingu lub w miejscu pilnowanym przez stróża ubranego w niebieski fartuch z plakietką (nocą stawka liczona jest podwójnie). Turyści zmotoryzowani nie powinni zabierać przygodnych pasażerów. W myśl obowiązującego w Maroku prawa kierowca odpowiada zarówno za pasażerów, jak i za przewożone przez nich towary, np. narkotyki. Zdarza się, że pojazdy z zainstalowanymi skrytkami są często rekwirowane pod zarzutem, że służyły do przemytu niedozwolonych towarów.

Północ Maroka (okolice Tangeru, Tetuanu, gór Rif: Kettama, Bab Beret, Al Hoceima) oraz okolice Nadoru i Oujdy na wschodzie kraju to tereny uprawy konopi indyjskich i handlu narkotykami. Turyści powinni wystrzegać się handlarzy tym towarem, którzy często są konfidentami policji i mogą we współpracy z nią prowokować zakup kontrolowany. Szczególnie niebezpieczne są drogi górskie Chefchaouen - Al Hoceima i Fez - Al Hoceima. Bezwzględnie niewskazane jest przemieszczanie się nocą po tych trasach. Można tam natrafić na usypane na drodze małe zapory z kamieni - turyści muszą zatrzymać samochód, a wtedy zmuszani są do zakupu środków odurzających. Poza miastem Chefchaouen, które jest głównym ośrodkiem turystycznym, w górach Rif nie ma bazy hotelowej na przyzwoitym poziomie. Należy tam zachować szczególną ostrożność.

Maroko jest obszarem sejsmicznym, choć trzęsienia ziemi występują tu rzadko.

W Maroku istnieje umiarkowane zagrożenie terrorystyczne. Turyści mogą stać się celem ataków. Ostatni zamach miał miejsce 28 kwietnia 2011 roku w Marrakeszu, zginęło w nim 16 osób, w tym 13 zagranicznych turystów. Z uwagi na zmieniającą się dynamicznie niestabilną sytuację polityczną w regionie Afryki Północnej, mogą wystąpić również niepokoje społeczne. Zalecamy ostrożność w poruszaniu się po dużych ośrodkach miejskich, unikanie wszelkich tłumów i zgromadzeń, a także śledzenie bieżących komunikatów mediów i MSZ. Przypominamy także o możliwości rejestracji planowanej podróży na stronie www.e-konsulat.gov.pl.

Waluta i ceny

1.00 MAD = 0.115433 USD

Dewizy (najlepiej euro) można wymieniać po jednolitym kursie w bankach, kantorach i większych hotelach. Bankomaty są dostępne we wszystkich większych miastach, a także w ośrodkach turystycznych. Można skorzystać z usług Western Union (dobrze rozwinięta sieć punktów na terenie całego kraju). Czas oczekiwania na wypłatę od chwili wysłania pieniędzy z Polski wynosi ok. 3 godzin. Jest to pomocne w przypadku kradzieży lub zgubienia pieniędzy.

Specyfiką Maroka jest negocjowanie cen w tych sklepach, w których nie ma wywieszek cenowych (także w niektórych restauracjach konieczne jest upewnienie się co do ceny poszczególnych dań, jeżeli nie ma menu w widocznym miejscu).

obiad w restauracji - od 3,5$ za podstawowe dania (tj. tadżin), 7$ za większe posiłki, od 14$ za dania w stylu europejskim.

koszt dzienny/osobę dla mało wymagających - 25$

koszt dzienny/osobę dla bardziej wymagających - 35 - 50$

 

Noclegi

Bardzo duży wybór hoteli: od bardzo tanich noclegowni turystycznych, do luksusowych hoteli pięciogwiazdkowych (stan sanitarny tych pierwszych bywa często bardzo zły, ponadto mają one zwykle wspólne dla całego piętra toalety oraz prysznice i są pozbawione ogrzewania (ważne w sezonie zimowym) oraz klimatyzacji, której brak jest szczególnie uciążliwy w miesiącach letnich). Dla turystów zmotoryzowanych dostępne są pola campingowe, dość dobrze zagospodarowane.

tani hotel - 9$ (dwójka)

hotel średniej klasy - 35 - 55$ (dwójka)

Transport tam/z powrotem

Największe międzynarodowe lotniska znajdują się w Casablance, Tangerze i Agadirze – można na nie dotrzeć bez problemu lotami z Europy, Afryki i Środkowego Wschodu.

Również tanie linie Rynair oferują połączenia z Europą, np. Barcelona Girona -  Fez lub Marrakesz. 

Ponadto z Europy kursują rejsy do Maroka (z Algerciras w Hiszpanii i Sete we Francji). 

Transport na miejscu

Nie ma ograniczeń w podróżowaniu po kraju. Także na obszarach górskich i pustynnych, na południu kraju, infrastruktura turystyczna jest dobrze rozwinięta. Na wycieczki szlakami górskimi lub pustynnymi należy udawać się grupowo, najlepiej z przewodnikiem znającym dobrze teren. Przewodnik powinien być pracownikiem uznanego lokalnego biura podróży, które specjalizuje się w wyprawach pustynnych lub trekkingowych i ma stosowną licencję. Wybierając się w góry, należy zaopatrzyć się w odpowiedni ekwipunek, ponieważ nawet we wrześniu zdarzają się burze śnieżne, a również latem załamanie pogody jest prawdopodobne. Należy także zabrać ze sobą zapasy jedzenia i wody, ponieważ na szlakach górskich nie spotka się żadnych osad.

Samochód. Nie ma problemów z kupnem paliwa, także bezołowiowego. Zmotoryzowani turyści powinni wiedzieć, że granica lądowa z Algierią jest zamknięta.

Pociągiem można podróżować na dwóch trasach: Tanger - Rabat - Casablanca - Marrakesz oraz Casablanca - Rabat - Meknes - Fez - Oujda - Bouarfa. Tabor kolejowy jest w dobrym stanie.

Autobus. Sieć transportu autokarowego jest dobrze rozwinięta. Ponieważ jednak kierowcy nagminnie nie respektują przepisów kodeksu drogowego, a znaczna część taboru nie spełnia wymogów bezpieczeństwa, wypadki autokarów zdarzają się stosunkowo często. Rozkład jazdy i cennik pociągów oraz niektórych autokarów (Supratours) dostępny jest na stronie marokańskich kolei www.oncf.ma.

W miastach popularną i tanią formą komunikacji są tzw. małe taksówki (petit taxi); nie mają one prawa opuszczać administracyjnych granic miasta. Korzystając z nich, należy zadbać o to, aby licznik był włączony. Po godz. 20.00 opłata za przejazd wynosi 50% więcej, niż wskazuje licznik. Poza miastem i między miastami mogą kursować jedynie tzw. duże taksówki (grand taxi). Zabierają one do 7 pasażerów. Opłata za przejazd zależy od liczby pasażerów i długości trasy. Dobrze jest uzgodnić to przed podróżą. Można wynająć taką taksówkę w kilka osób lub indywidualnie, ale wtedy trzeba zapłacić także za wolne miejsca. W większych i średnich miastach kursują autobusy komunikacji miejskiej. Trasy komunikacji są przeważnie oznaczone tylko po arabsku (jedynie w Marrakeszu po francusku). Stan techniczny autobusów miejskich często odbiega od ogólnie przyjętych norm wymaganych dla transportu publicznego.

Warto wiedzieć

W Maroku obowiązują nieco odmienne zwyczajowe normy zachowania i ubierania się. Poza hotelami wyższej kategorii za szokujące mogą uchodzić zbyt swobodne stroje, zwłaszcza kobiet (np. spódnice mini, bluzki z odkrytymi ramionami, szorty, obcisłe ubrania). Takich strojów (dotyczy to również zbyt krótkich spodni u mężczyzn) należy się wystrzegać, szczególnie podczas podróży na południe kraju i z dala od ośrodków turystycznych. Fotografowanie ludzi bez ich zgody lub z ukrycia jest niemile widziane i może się spotkać z gwałtownym sprzeciwem lub nawet żądaniem dość wysokiej opłaty. Cudzoziemców nie będących wyznawcami islamu obowiązuje zakaz wstępu do meczetów (często nad ich wejściem umieszczane są stosowne ostrzeżenia). Nie jest też dopuszczalne fotografowanie wnętrz większości meczetów z progu. Kto te zakazy zlekceważy, może być narażony na nieprzyjemności. Dla turystów dostępne są jedynie cztery muzułmańskie miejsca kultu: meczet Hasana II w Casablance (z wyjątkiem piątku, dnia głównych modlitw; wstęp 20 EUR), część pomieszczeń meczetu Moulaya Ismaila w Meknesie, mauzolea Mohammeda V w Rabacie oraz Moulaya Alego Cherifa w Rissani (południe Maroka). Ponieważ islam zabrania picia alkoholu, zdecydowana większość tańszych restauracji i jadłodajni oraz sklepów spożywczych nie sprzedaje go. Jest on jednak dostępny w prawie wszystkich supermarketach, a także w nielicznych licencjonowanych punktach sprzedaży w dużych miastach.

Dniami wolnymi od pracy są sobota i niedziela, jednak w piątek, dzień głównych modlitw, niektóre sklepy i urzędy przestają praktycznie funkcjonować od południa.

Marokańskie władze tolerancyjnie traktują inne religie. W każdym większym mieście istnieją kościoły katolickie, w których odprawiane są msze. Istnieją również cerkwie i synagogi.

Podczas ramadanu (muzułmańskiego miesiąca postu, który przypada każdego roku w innym terminie) część barów, restauracji i kawiarni jest zamknięta w ciągu dnia i zaczyna przyjmować gości dopiero wieczorem. Niektóre z nich, również w dużych miastach, są nieczynne przez cały miesiąc. W małych miastach zamknięte mogą być nawet hotele. Administracja, handel i transport funkcjonują w zwolnionym tempie i w ograniczonym zakresie. 

Kuchnia

Kuchnia tego kraju odzwierciedla całe bogate dziedzictwo kulturowe świata arabskiego i jest wyjątkowo smaczna. Można tu spotkać takie potrawy, typowe dla krajów arabskich jak kuskus, tadżin (duszone mięso z warzywami, przyrządzane w specjalnych glinianych naczyniach), harira (pikantna zupa z soczewicy) czy harissa (pasta z ostrej, czerwonej papryki, oliwy z oliwek i czosnku). W kuchni marokańskiej stosuje się też daktyle, kasze, chleb i makaron. Maurowie wzbogacili kuchnię Maroka o elementy rodem z Andaluzji (oliwki, oliwę, orzechy, owoce i zioła), a Arabowie sprowadzili przyprawy z Indonezji. Swoje dołożyli także Francuzi, dzięki którym śniadanie składa się tu zazwyczaj z kawy z mlekiem i słodkiego rogalika. Prawie wszędzie można dostać świeży chleb (maczany tu w niektórych rejonach w oliwie z oliwek), owoce i orzechy.

Marokańskim specjałem są briwats (małe pierożki, wypełnione różnym nadzieniem z mielonego mięsa, ryby, orzechów i ugotowanego w mleku ryżu) oraz pastilla (mielone mięso gołębia oraz przyprawiane cytryną jaja, migdały, cynamon, szafran i cukier, poprzedzielane warstwami ciasta). Na wybrzeżu jada się również owoce morza.

Do obiadu podaje się zwykle zestaw lekkich sałatek (np. z zielonej papryki, pomidorów i czosnku). Należy powstrzymać się przed nimi w niepewnych, tanich jadłodajniach, gdyż niedomyte warzywa mogą być źródłem zakażenia amebą. Świeżo wyciśnięte soki, np. z pomarańczy, są pyszne, ale również ryzykowne.

Najbardziej rozpowszechnionym gorącym napojem jest mocno słodzona herbata miętowa - genialna! 

Miasta i zabytki

Marrakesz - najbardziej romantyczne i ekscytujące miasto Maroka; tętniący życiem plac Dżemaa el-Fna, suki, Medresa Ben Jusufa, Meczet Kutubijja, Grobowce Sadytów, Pałac el-Badi...

Fez - najlepiej zachowane średniowieczne miasto świata arabskiego; spacer wąskimi uliczkami medyny Fas al-Badi i wizyta w garbarni Chouwara należą do niezapomnianych przeżyć.

Meknes - miasto spokojniejsze niż Fez czy Marrakesz; wspaniała ville imperiale - główna spuścizna po sułtanie Ismailu - pełna pałaców, ogrodów, koszar, spichlerzy i stajni.

Casablanca - międzynarodowa metropolia z przepięknym meczetem Hassana II.

Rabat - wspaniałe arabskie zabytki z czasów dynastii Almohadów i Marynidów, a w okolicy plaże; można spokojnie zwiedzać, bez ciągłego nagabywania naganiaczy.

Ait Benhaddu - kazba jak z pocztówki, będąca tłem wielu filmów.

Tiznit - na południu kraju; lokalny targ z biżuterią Berberów i przejażdżki na dromaderze.

barwne festiwale: festiwal dromadera w Tan Tan; festiwale muzyczne np. Festiwal Muzyki Gnaoua w Essaouirze, na którym prezentowana jest tradycyjna muzyka w nowych aranżacjach; Święto Miodu w Imouzzer des Ida-Outanane, słynącym z sadów migdałowych;  Festiwal Koni w Tissa, Berberyjskie Święto Daktyli w Erfudzie; Festiwal Róż w al-Kala M’gouna, zwany najbardziej pachnącym festiwalem.

Przyroda

Oazy - np. Skoura - kazby zagubione w gaju palmowym, z widokiem na ośnieżone szczyty górskie.

Wąwóz Dades i Todra - wspaniałe, łatwo dostępne twory natury.

Wspaniałe krajobrazy Gór Atlas

Wypoczynek i rozrywka

Agadir - kurort nad Atlantykiem, z szerokimi, piaszczystymi plażami i wieloma hotelami o wysokim standardzie, idealny na wypoczynek o każdej porze roku.

All Hoceima - przepiękne plaże nad M. Śródziemnym, wysoki, skalisty brzeg i koralowce.

Sad'da - miasto łączące M. Śródziemne (z piaszczystymi plażami) i pustynię.

surfing, windsurfing, skutery wodne, kitesurfing - w ośrodkach nad Atlantykiem

wspaniałe pola golfowe np. w Rabacie czy Marrakeszu

Wędrówki w górach Atlas - piękne, dzikie krajobrazy i zagubione wioski Berberów; wspinaczka na najwyższy szczyt Afryki - Dżabal Tubkal (4167m n.pm.).

Merzouga - baza wypadowa na malownicze wydmy Erg Szebbi, czyli kawałek prawdziwej Sahary, ze spacerkiem na wielbłądach lub pieszo (uwaga: w sezonie tłumy turystów!)

narty i snowboard (krótki sezon; najlepiej jechać na koniec I lub początek II) - Oukaimeden w Atlasie Wysokim lub Michlifene w Górach Średniego Atlasu.