państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu. W jego skład wchodzą także pozastanowe wyspy na Pacyfiku (Baker, Guam, Howland, Jarvis, Johnston, Kingman, Mariany Północne, Midway, Palmyra, Samoa Amerykańskie, Wake) i na Atlantyku (Wyspy Dziewicze, Navassa, Portoryko – największa z nich, formalnie państwo stowarzyszone z USA). Niemające sobie równych, spektakularne parki narodowe, z Wielkim Kanionem Kolorado i największymi drzewami świata na czele, kapitalne szlaki górskie, imponująca Niagara, jedyne w swoim rodzaju miasto hazardu Las Vegas, symbol Ameryki - Nowy Jork czy idylliczne Hawaje - to Stany, które łatwo pokochać.

język urzędowyangielski dla całego kraju (nie ma statusu języka urzędowego), ponadto hawajski na Hawajach i hiszpa
język używanyangielski, hiszpański i kilkadziesiąt innych języków mniejszości narodowych
ustrój politycznyrepublika prezydencka
stolicaWaszyngton
powierzchnia9,826,675 km2 (4 na świecie)
liczba ludności313,008,000 (3 na świecie)
gęstość zaludnienia33.7/km2
religiaprotestanci (51%), katolicy (26%), bezwyznaniowcy (8%), wyznawcy judaizmu (2%), muzułmanie (2%), ate
PKB/mieszkańca48,147$ (15 na świecie)
walutadolar amerykański (USD)
kod telefoniczny+1
strefa czasowaczas zimowy: UTC -5 do -10; czas letni: UTC -4 do
Wizy

Obywatele polscy muszą mieć wizę wydaną przez konsula Stanów Zjednoczonych; nie ma możliwości uzyskania wizy na granicy. Obowiązek wizowy nie dotyczy posiadaczy prawa stałego pobytu w Stanach Zjednoczonych. Posiadanie wizy nie gwarantuje wjazdu do Stanów Zjednoczonych; ostateczną decyzję podejmuje urzędnik kontroli granicznej (Customs and Border Protection) i zdarza się, że obywatele polscy nie są wpuszczani do Stanów Zjednoczonych mimo ważnej wizy. Najczęstszym powodem nie udzielenia prawa wjazdu jest naruszenie przepisów imigracyjnych podczas poprzednich pobytów lub uznanie, że rzeczywisty cel wjazdu jest sprzeczny z celem deklarowanym podczas ubiegania się o wizę (np. osoba posiadająca wizę turystyczną wjeżdża z zamiarem osiedlenia się w Stanach Zjednoczonych lub podjęcia pracy). Podanie oficerowi imigracyjnemu informacji sprzecznych z deklarowanymi w formularzu wjazdowym spowodować może podobne konsekwencje.

 

Ważność paszportu powinna o 6 miesięcy przekraczać planowany okres pobytu w Stanach Zjednoczonych. Przy wjeździe nie ma formalnego obowiązku okazania biletu powrotnego, może on jednak być przydatny w razie wątpliwości urzędnika kontroli granicznej. Nie jest również wymagane posiadanie określonej kwoty pieniędzy.

Od połowy 2009 roku, władze imigracyjne na lotniskach, bezwzględnie przestrzegają wymogu legitymowania się ważnym paszportem, przy wyjeździe z terytorium Stanów Zjednoczonych.

Klimat (kiedy jechać)

Klimat kontynentalnej części USA jest w większości umiarkowany, tropikalny na Hawajach i Florydzie, arktyczny na Alasce, półsuchy na Wielkich Wyżynach na zachód od rzeki Missisipi oraz suchy na południowym zachodzie.

Od czerwca do połowy września jest sezon, kiedy to ceny rosną średnio o 10-20%.

Przepisy prawne

Podróżni przyjeżdżający do Stanów Zjednoczonych są obowiązani wypełnić deklarację celną. Przepisy amerykańskie zezwalają na przewożenie przez granicę do 10 tys. USD (lub równowartości tej sumy) bez obowiązku ich zgłoszenia. Jeżeli kwota przewożona przekracza tę sumę, należy zgłosić ją w deklaracji celnej oraz urzędnikowi celnemu. Dotyczy to nie tylko gotówki, ale również innych środków płatniczych. Brak odpowiedniej deklaracji grozi poważnymi konsekwencjami. Zakazane jest wwożenie na terytorium USA żywności, roślin oraz nasion. Bezwzględnie zabronione jest posiadanie najmniejszej choćby ilości narkotyków (więcej informacji na stronie www.cbp.gov).

Zdrowie

Od osób przyjeżdżających do Stanów Zjednoczonych z Polski nie są wymagane szczepienia. Opieka medyczna jest wszędzie dostępna i na wysokim poziomie, lecz jej koszty są bardzo wysokie. Wizyta u lekarza ogólnego kosztuje zwykle ponad 100 USD, doba w szpitalu - od 500 do kilku tysięcy USD, nie licząc badań i  zabiegów. Terytoria zamorskie Stanów Zjednoczonych stosują te same zasady. Konieczne jest więc posiadanie ubezpieczenia turystycznego, pokrywającego koszty leczenia w związku z nagłym zachorowaniem lub nieszczęśliwym wypadkiem, najlepiej z firm znanych i posiadających przedstawicielstwa w USA (np. WARTA Travel).

Bezpieczeństwo

W związku z zagrożeniem zamachami terrorystycznymi w wielu miejscach publicznych nadal obowiązują zaostrzone środki bezpieczeństwa, polegające przede wszystkim na wprowadzeniu kontroli bagażu oraz kontroli osobistej mieszkańców i turystów. Dotyczy to głównie lotnisk (krajowych i międzynarodowych) oraz innych miejsc publicznych, takich jak urzędy, stadiony, hale wystawowe, wejścia do wysokich budynków. Wszystkie linie lotnicze, zarówno krajowe jak i zagraniczne wymagają przybycia na lotnisko od 2 do 3 godzin przed odlotem samolotu. Wprowadzono także ograniczenia dotyczące przewożonego bagażu. Większość linii lotniczych zezwala obecnie na posiadanie 1 sztuki bagażu głównego i 1 sztuki bagażu podręcznego. Zaleca się, by przed podróżą zasięgnąć aktualnych informacji u przedstawiciela danych linii. W większości wielkich miast amerykańskich istnieje duże zagrożenie przestępczością. Dotyczy to zwłaszcza biednych dzielnic, a czasami także centrów miast wyludniających się zwykle wieczorem.

Waluta i ceny

dolar amerykański - USD

 

Powszechnym środkiem płatniczym w Stanach Zjednoczonych są karty kredytowe. Ze względów bezpieczeństwa, jak również wygody (rezerwacja hotelu, biletu lotniczego itp.) zalecane jest wyrobienie takiej karty przed wyjazdem za granicę w jednym z polskich banków. Bardzo trudno wynająć samochód nie mając karty kredytowej. Najbardziej popularne i szeroko akceptowane są karty: VISA, MasterCard, American Express i Discover. W razie zgubienia karty należy ją natychmiast zablokować, dzwoniąc pod numer podany przez bank wydający kartę. Gotówkę z karty można pobrać w szeroko dostępnej sieci bankomatów, choć należy pamiętać o każdorazowych, wysokich opłatach za takie transakcje.

 

obiad w restauracji - fast food 5-8$, China Buffet - 7-9$

koszt dzienny/osobę dla mało wymagających - 100-130$

koszt dzienny/osobę dla bardziej wymagających - 175-225$

Noclegi

kemping - od 8$ od osoby

motel - 40-65$ od osoby

hostel - 20-25$ od osoby

hotel średniej klasy - 80-200$ od osoby

Transport tam/z powrotem

od ok.1800-2000zł powrotny bilet lotniczy

Transport na miejscu

Nie ma ograniczeń w podróżowaniu po Stanach Zjednoczonych. Należy jednak pamiętać, że nie wolno bez zezwolenia wkraczać na tereny prywatne, zazwyczaj oznakowane komunikatem Private Property - No Tresspasing. Podstawowym środkiem komunikacji w USA jest samochód. Stany Zjednoczone mają bardzo dobrze rozwinięty system autostrad z rozbudowaną infrastrukturą. W zdecydowanie gorszej kondycji jest transport kolejowy (droższy niż autobus, traktowany często jako atrakcja) i autobusowy (można się poruszać nimi pomiędzy miastami), a bilety lotnicze są często dość kosztowne. Turyści zamierzający podróżować po USA muszą liczyć się więc z koniecznością wypożyczenia samochodu (minimum 40$/osoby). Na podstawie międzynarodowego prawa jazdy można prowadzić samochód przez okres ważności wizy (czasem można wypożyczyć auto na polskie prawo jazdy). Należy pamiętać o obowiązku równoczesnego posiadania polskiego prawa jazdy wraz z jego tłumaczeniem na język angielski. Naruszenie przepisów drogowych karane jest wysokimi mandatami. W zależności od rodzaju wykroczenia, jak również okoliczności, w jakich zostało ono popełnione, wysokość mandatu może wynosić od 60 USD (np. za nieprawidłowe parkowanie) do kilkuset, lub nawet 1000 dolarów w przypadku wyrzucania śmieci z samochodu). Należy przede wszystkim pamiętać o nie przekraczaniu na autostradach dopuszczalnej prędkości, która różni się w poszczególnych stanach i może wynosić od 55 do 75 mil na godzinę (88-120 km/godz.). Ponadto należy bezwzględnie przestrzegać przepisów dotyczących parkowania, stosując się do szczegółowych zaleceń widocznych na znakach ulicznych oraz kolorystyki krawężników (czerwony krawężnik oznacza bezwzględny zakaz parkowania, biały kolor oznacza tzw. loading zone parkować można maksymalnie do 5 lub 10 minut). Łamiąc te zasady, należy być przygotowanym na konieczność poniesienia bardzo wysokiej opłaty nie tylko za mandat, ale także za odholowanie samochodu na policyjny parking (tzw. TOW-AWAY). W czasie kontroli policyjnej nie wolno wychodzić z samochodu bez polecenia. Wszelkie dyskusje z policją drogową są niewskazane. Należy odpowiadać na zadane pytanie, należy zachować szczególną uwagę na formę i treść wypowiedzi aby nie zostać oskarżonym o słowną napaść na funkcjonariusza, grożenie mu czy sugerowanie wręczenia mu łapówki. 

Taksówki. W większych miastach mają taksometry, dzwoniąc po taxi warto ustalić wcześniej cenę.

Autostop. Nie jest popularny. Osoby łapiące stopa są traktowane podejrzliwie. Wiele firm w umowach o ubezpieczenie zawiera klauzule o zakazie zabierania autostopowiczów. Na drogach międzystanowych jest zakaz autostopowania.

Warto wiedzieć

W wielu stanach w miejscach publicznych nie można pić alkoholu ani nawet mieć przy sobie nieopakowanych butelek czy puszek. Nie można także przewozić otwartych pojemników z alkoholem w samochodzie. Spożywanie i zakup alkoholu dozwolone są w większości stanów dla osób powyżej 21 roku życia; sprzedawca może poprosić o okazanie dowodu tożsamości.

W miejscach publicznych palenie jest zabronione i zakaz ten jest ściśle przestrzegany.

W razie konieczności wezwania pomocy w całych Stanach Zjednoczonych działa bezpłatny numer 911.

Zwyczajowo napiwki w restauracjach są o wiele wyższe niż w Europie. Do rachunku dolicza się 18-20 % jego wysokości. W wypadku grup 6-osobowych lub większych napiwek doliczany jest automatycznie.

Zwyczajowo przyjęte jest także wręczanie napiwku boyom hotelowym za pomoc w noszeniu bagaży, w wysokości 1-2 dolarów.

W miejscach publicznych często oferowana jest usługa Valet Parking. Polega ona na przejęciu i zaparkowaniu naszego samochodu przez specjalnie do tego celu wyznaczonych pracowników. Korzystając z tej usługi, zwyczajowo przyjęte jest wręczenie napiwku parkującym również w wysokości 1-2 dolarów.

Warto zwrócić także uwagę na możliwość obniżenia lub nawet zniesienia opłaty parkingowej za pomocą tzw. ticket validation. Polega ona na naniesieniu stosownego oznaczenia na bilecie parkinowym (pieczątka, kod laserowy, etc.), które uzyskuje się podczas płatności za daną usługę. Walidacji dokonuje się więc np. podczas kupowania biletów do kina, płacąc za obiad w restauracji, czy też korzystając z obiektów sportowych. Każdorazowo należy pytać o taką możliwość osobę przyjmującą płatność.

Kuchnia

Kuchnia rdzennych plemion indiańskich ukształtowała się zgodnie ze specyfiką i klimatem regionów, gorącym na południu (Wyżyna Meksykańska, Jukatan, Floryda), czerpiącym z bogactw oceanów na wybrzeżach (Atlantyk i Pacyfik) oraz ostrzejszym na północy kraju. Na sztukę kulinarną w późniejszych czasach miało wpływ tak wiele różnorodnych tradycji (angielska, francuska, włoska, chińska, tradycje afrykańskie), że ciężko określić dzisiejszą kuchnię amerykańską. Można tu spotkać dania znane praktycznie we wszystkich zakątkach świata, ale żadne z nich nie jest czymś specyficznym dla Ameryki.

Specyficzne dla Ameryki są za to nawyki żywieniowe: pożywne śniadania (szklanka soku, płatki z mlekiem, naleśniki polane syropem klonowym lub jajka na bekonie, potem kawa, bułki z serem i wędliną), następnie lekki lunch (sandwich czy hamburger), potem zwykle podwieczorek (kawa i ciastko) i wieczorem obfity obiad (składający się z 3 dań). 

Na szczególne okazje przygotowuje się specjalne dania: na Wielkanoc specjalnie przyrządzoną szynkę, na Nowy Rok pieczonego indyka (tak jak na Święto Dziękczynienia) i placek z dyni. Bardzo popularne jest barbecue, czyli europejski grill, koniecznie w towarzystwie zimnego piwa.  

Miasta i zabytki

Nowy Jork - symbol Ameryki i największe skupisko imigrantów; Manhattan, Statua Wolności, Empire State Building, Central Park, Broadway, Times Square.

Los Angeles - "Miasto Aniołów"- Hollywood i Beverly Hills.

San Francisco - Most Golden Gate, Alcatraz (byłe więzienie), Alamo Square (wiktoriańskie domy), i Coit Tower (wieża na szczycie wzgórza w dzielnicy Telegraph Hill).  

Chicago - najwyższy budynek USA - Sears Tower; znane z klubów bluesowych; największe skupisko Polonii na świecie.

Las Vegas -  oświetlona tysiącem neonów światowa stolica hazardu pośrodku pustyni.

Waszyngton - Biały Dom, Kapitol, Washington Monument, Lincoln Memorial, National Gallery of Art.

Mount Rushmore - położone w South Dakota. Głowy czterech prezydentów wykute w skale.

Powwows – spotkania Indian. Największe na wschodzie odbywa się w Cleveland, Ohio w czerwcu oraz w Cherokee, North Carolina (pod parkiem Great Smoky Mountains), a na zachodzie w Tuba City w Arizonie.

Castle Garden na preriach Wyoming – miejsce  bardzo ciekawe ze względu na sztukę naskalną Indian; bardzo odludne, w środku płaskiego krajobrazu, masa dziwnych form skalnych, które stały się celem pielgrzymek indiańskich szamanów.

Hell’s Half Acre (Wyoming) – olbrzymia dziura w prerii, którą Indianie wykorzystywali, zaganiając w nią rozpędzone stado bizonów.

Disneyland (Kalifornia i Floryda) - park rozrywki stworzony przez wytwórnię Walta Disneya. Głównymi atrakcjami są postacie z filmów Disneya oraz różnego rodzaju baśniowe budynki. 

Przyroda

W USA istnieje aż 58 parków narodowych, w tym 2 na terytoriach zależnych. Parki zachwycają niesamowitymi krajobrazami, niezwykłą fauną i florą.

Najbardziej znane to:

Park Narodowy Arches (Utah) - charakterystyczne łuki skalne.

Park Narodowy Badlands (Dakota Południowa)

Park Narodowy Bryce Canyon (Utah)

Park Narodowy Crater Lake (Oregon)

Park Narodowy Denali (Alaska; nazwa parku pochodzi od słowa "Denali" będącego indiańską nazwą szczytu McKinley).

Park Narodowy Doliny Śmierci (Kalifornia i Nevada) - cechą charakterystyczną doliny jest niezwykle wysoka temperatura powietrza dochodząca do 50 °C (sporadycznie rejestruje się kilka stopni więcej). W środku dnia piasek rozgrzewa się do ponad 100 °C. Dolina Śmierci wypełniona jest popękaną, zasoloną skorupą.

Park Narodowy Glacier (Montana)

Park Narodowy Gór Skalistych (Kolorado)

Park Narodowy Great Sand Dunes (Tennessee i Karolina Północna) - najwyższe wydmy w Ameryce Północnej

Park Narodowy Jaskini Mamuciej (Kentucky) - obejmuje swym obszarem najdłuższą na świecie jaskinię.

Park Narodowy Redwood (Kalifornia)

Park Narodowy Saguaro (Arizona) - wiele gatunków kaktusów.

Park Narodowy Sekwoi (Kalifornia) - słynie z rosnących w nim mamutowców olbrzymich, w tym największego drzewa na świecie nazwanego General Sherman Tree.

Park Narodowy Wielkiego Kanionu (Arizona) -  obejmuje Wielki Kanion Kolorado – przełom rzeki Kolorado, uważany za jeden z naturalnych cudów świata - kanion ma ponad 500 km długości i w najgłębszym miejscu (Granite Gorge) ponad półtora kilometra głębokości.

Park Narodowy Wulkany Hawaii (Hawaje)

Park Narodowy Yellowstone (Wyoming, Montana i Idaho) - najstarszy park narodowy na świecie. Na terenie parku znajdują się słynne gejzery, gorące źródła, wulkany błotne, fumarole i wodospady.

Park Narodowy Yosemite (Kalifornia)

 

Wodospady Niagara - zespół jednych z największych wodospadów na świecie leżących na granicy USA i Kanady. Wody rzeki Niagara płynąc do jeziora Erie muszą pokonać 100 metrową różnicę poziomów. W połowie drogi rzeka rozwidla się tworząc dwie kaskady: po stronie USA i kanadyjskiej.

 

Dla miłośników ptaków: Crescent Lake National Wildlife Refuge (Nebraska), Grays Lake w Idaho czy Kalmath Marshlands na pograniczu Oregonu i Kalifornii. 

Wypoczynek i rozrywka

wszelkie możliwe aktywności...

trekking (tu: hiking) - mnóstwo możliwości; szlaki górskie mało uczęszczane, bo większość Amerykanów porusza się tylko samochodami; najciekawsze: w Utah; Olimpic N.P. (Stan Washington) – szlak do lodowców Góry Athos - Mount Rainier – przez niektórych uważana za najbardziej widowiskową górę USA - wspinaczka i przepiękne szlaki;  okolice Mount Adams (Mt Hood); przepiękne trasy na północy Montany, a szczególnie w Glacier N.P. (tam też zaczyna się na granicy z Kanadą Continental Divide Trail – szlak biegnący w poprzek całych Stanów Zjednoczonych);  San Juan Mountains w Colorado (np. Needle Mountains Loop), Wind River w Wyoming, w Sierra Nevada w Kalifornii, Beartooth Mountains w Montanie/Wyoming, Bob Marshall Wilderness w Montanie;  Tennesee / North Carolina - góry zbliżone do naszych Bieszczad, ale pełne rododendronów, we wschodniej części USA – w Great Smoky Mountains (uniknąć tłumów można w kwietniu i listopadzie). Widowiskowy szlak to Mount Le Conte Trail;  w Big Horn Mountains w Wyoming, w Sawtooh Mountains w Idaho oraz w Medicine Bow Mountains - szlaki, gdzie można nie spotkać nikogo...

Wspinaczka skałkowa – od lodowatych pionowych ścian Arrigeth Peaks w Gates of the Arctic National Park na północy Alaski do skałek na południu USA w New Mexico i Arizonie oraz Kalifornii.

plaże - Zachodnie wybrzeże. Najdziksze plaże, pełne maskonurów (puffins) i lwów morskich można odwiedzić w Olimpic National Park w Washington State; w pobliskim rezerwacie Makah rewelacyjny szlak to Cape Alwa Loop Trail – 9 mil lasu deszczowego, dzikiego wybrzeża, petroglify; plaże Oregonu (piękne, ale bardziej skomercjalizowane), wybrzeże Kaliforni, no i oczywiście Hawaje i Trunk Bay na Wyspach Dziewiczych

spływy - rzeka Kolorado i wiele innych np.w okolicach Moab.

nurkowanie - Floryda: Ballroom w Ginnie Springs, Key largo, Fort Lauderdale; nurkowanie jaskiniowe; Wyspy Dziewicze - nurkowanie i snorkelling; Hawaje

windsurfing - najlepsze okolice Chicago, jezioro Michigan

surfing - Hawaje