państwo w Azji na Kaukazie Południowym. Graniczy z Gruzją, z Iranem i azerską eksklawą Nachiczewan, z Azerbejdżanem i Turcją. Legendarny kraj u stóp Kaukazu i biblijnego Araratu, kolebka cywilizacji, rozrzucone wśród dzikich gór i wąwozów średniowieczne zamki, klasztory i monastyry, niezwykła przyroda, wyborne wino i ujmująca gościnność mieszkańców. 

język urzędowyormiański
język używanyormiański, rosyjski, azerski, kurdyjski, w niewielkim stopniu angielski
ustrój politycznyrepublika
stolicaErewań
powierzchnia29 800 km² (141 na świecie
liczba ludności3,262,200
gęstość zaludnienia108.4/km2 (99 na świecie)
religiachrześcijanie kościoła ormiańskiego (94%), prawosławni, protestanci i pozostali (6%)
PKB/mieszkańca2,846$
walutadram (AMD)
kod telefoniczny+374
strefa czasowaczas zimowy UTC +4, czas letni: UTC +5
Wizy

Obywatele polscy udający się do Armenii, jak również przejeżdżający tranzytem przez ten kraj, muszą posiadać wizy. Można je uzyskać w Ambasadzie Armenii w Warszawie, a także na lotnisku w Erywaniu lub na przejściach granicznych z Gruzją (Bagratashen, Bavra oraz Gogavan) i z Iranem (Agarak). Wiza turystyczna jednokrotna, nabyta na przejściu granicznym, kosztuje 3 tys. AMD (ok. 7 euro) i wydawana jest na 21 dni z możliwością przedłużenia w oddziale wiz i rejestracji cudzoziemców (OWIR) w Erywaniu (przy dłuższych pobytach można uzyskać wizę turystyczną 120-dniową za 15 tys. AMD). Przejścia graniczne z Turcją i z Azerbejdżanem są zamknięte. Okres ważności paszportu przy przekraczaniu granicy winien wynosić co najmniej 6 miesięcy. Jeśli paszport jest uszkodzony, służba graniczna może powiadomić Ambasadę RP w Erywaniu, by wyjaśnić przyczynę uszkodzenia oraz ewentualnie wymienić dokument.

Klimat (kiedy jechać)

Klimat podzwrotnikowy kontynentalny, suchy.

Lato jest tu bardzo gorące a zimy umiarkowanie chłodne, szczególnie na płaskowyżu Araratu. Jednakże górzyste tereny sprawiają, że w Armenii panuje kilka mikroklimatów, począwszy od lasów tropikalnych na południu i północy, skończywszy na arktycznej tundrze w okolicach najwyższych szczytów.

Średnia temperatura w styczniu -5 C, w lipcu 24-27 C, w górach w styczniu od -2 C do -14 C, w lipcu 18-20 C. Roczne opady 200-500 mm.

Najlepszy czas na podróż po Armenii to okresy przejściowe, koniec kwietnia – połowa czerwca i połowa września – połowa października. Jeżeli w planach mamy wędrówki po Kaukazie, to zdecydowanie najlepiej pojechać tam w okresie letnim, kiedy ryzyko zejścia lawiny i zablokowania dróg jest najmniejsze.   

Przepisy prawne

Wskazane jest noszenie przy sobie kopii paszportu do celów identyfikacyjnych. Przemyt, posiadanie oraz sprzedaż nawet najmniejszej ilości narkotyków lub środków psychotropowych są surowo karane (od czterech do dziesięciu lat więzienia).

Zdrowie

Nie są wymagane okresowe szczepienia. Publiczna służba zdrowia jest na bardzo niskim poziomie. Opieka medyczna dla turystów jest odpłatna. Wizyta u lekarza kosztuje minimum 10 tysięcy AMD, w zależności od zakresu udzielonych usług medycznych. W aptekach nie obowiązują recepty (nawet na antybiotyki), nie ma zniżek na leki.

Bezpieczeństwo

Zagrożenie przestępczością pospolitą jest znacznie niższe niż w Polsce, jednakże w ostatnim okresie zauważalny jest wzrost liczby przestępstw (pośrednio związany z kryzysem gospodarczym).

Waluta i ceny

1,000.00 AMD = 2.56990 USD

 

Wymiany walut można dokonywać w oddziałach banków, jak i w licznych kantorach. W coraz liczniejszych sklepach można płacić międzynarodowymi kartami płatniczymi, takimi jak VISA, MasterCard czy MAESTRO.

 

obiad w restauracji - ok.10$

koszt dzienny/osobę dla mało wymagających - ok. 50$

koszt dzienny/osobę dla bardziej wymagających - ok. 100$

Noclegi

W Armenii słabo rozwinięta jest baza turystyczna, niewiele jest tanich hoteli i hosteli.

tani hotel - od ok. 10-30 USD/osobę

hotel średniej klasy - od ok.40$ za pokój jednoosobowy i od 50$ za pokój dwuosobowy wzwyż

Transport tam/z powrotem

ok.1700 zł bilet powrotny - bezpośrednie połączenia z W-wy do Erewania (LOT lub Air Baltic).

Transport na miejscu

Samochód. Kierowcy powinni posiadać międzynarodowe prawo jazdy. Przy wjeździe samochodem (motocyklem) wymagane jest wykupienie na granicy ubezpieczenia OC. W Armenii zdecydowana większość kierowców nie przestrzega przepisów ruchu drogowego, w tym zasady pierwszeństwa pieszych na przejściu. Należy być przygotowanym na częste kontrole policyjne i niejednokrotnie nieuzasadnione i wątpliwe opłaty. W razie wypadku należy pozostawić pojazd na miejscu zdarzenia do czasu przyjazdu policji. Główne drogi utrzymane są w stosunkowo dobrym stanie, jednak podróżując po drogach lokalnych, należy liczyć się z ich złym stanem technicznym oraz brakiem oznakowania. W nocy należy uważać na nieoświetlone pojazdy oraz na poruszające się po drogach zwierzęta hodowlane.

Pociąg. Sieć połączeń kolejowych między miastami jest słabo rozwinięta.

Mikrobus.  Tanie połączenia międzymiastowe.

Metro. W Erywaniu działa też jedna linia metra (8 stacji).

Warto wiedzieć

Armenia jest strefą aktywną sejsmicznie. Ostatnie tragiczne trzęsienie ziemi z roku 1988 spowodowało śmierć ponad 25 tysięcy osób w Spitaku, Giumri i okolicach Wanadzoru. Często mają miejsce mniejsze trzęsienia o sile 3-4 stopni w skali Richtera.

 

Kuchnia

Kuchnia ormiańska jest bardzo różnorodna i aromatyczna. Nazwy niektórych potraw wywodzą się z połączenia nazwy samej potrawy i naczynia w którym ją przyrządzano.

Przygotowanie potraw wymaga dużo wysiłku i jest czasochłonne. Ogromną wagę przywiązuje się do kolejności przygotowania, która najbardziej objawia się w wyrobach cukierniczych (np. wielowarstwowa pachlawa lub gatha), tzn. całą pracę dzieli się na kilka części, w których przygotowuje się mniejsze składniki, a dopiero później łączy się je w jedną całość. W bardzo szczególny sposób przyrządza się również potrawy mleczne (np. spas, kathnow) oraz zupy z dodatkiem mięsa mielonego. Sekret tkwi w kolejności przyprawiania potraw.

Popularne zupy to: bozbasz - zupa mięsna z ziemniakami i innymi warzywami, w wielu wariantach, zupa z soczewicy (waspow sup),  krczik – zupa z kiszonej kapusty czy czchrtma – zupa drobiowa z żółtkiem.

W kuchni ormiańskiej bardzo ważną rolę odgrywają: chleb ormiański (lawasz), szaszłyki, kebab, kjufta (mięso wołowe uformowane w pulpety z cebulą i suszoną morelą), szaurma (kawałki smażonego kurczaka lub mięsa wieprzowego zawinięte wraz ze świeżymi warzywami w lawasz), a także warzywa i owoce, które wykorzystuje się do wyrobów konserwowanych lub suszy.

Wszystkie potrawy są przygotowywane z dodatkiem świeżych lub suszonych ziół.

Do tradycyjnych ormiańskich wędlin należy basturma. Przyprawione dużą ilością soli i pokryte warstwą ostrych przypraw mięso wołowe, należy mocno sprasować a następnie suszyć przez osiem dni. Basturmę podaje się pokrojoną w bardzo cienkie plasterki. Inną charakterystyczną wędliną jest sudżuk. Jest to rodzaj kiełbasy robionej z mielonego mięsa, najczęściej wołowego.

Miasta i zabytki

Erewań - ulica Abowiana pełna wspaniałych budowli, kościoły św.Katogike i św.Zorawor, Plac Republiki, Armeńskie Muzeum Historii, słynny park z fontannami i kaskadami, biblioteka Matenadaran - jedyne na świecie muzeum posiadającym 11tys. manuskryptów, twierdza erewańska (możliwość  degustacji win i koniaków).

Twierdza Garni - niegdyś letnia siedziba starożytnych królów Armenii - hellenistyczna świątynia Mitry, łaźnia z mozaikami.

Monastyr Świętej Włóczni w Geghard - jedno z najwspanialszych dzieł architektury ormiańskiej (UNESCO): wspaniałe chaczkary, kaplice i cele eremitów wykute w skale.  

twierdza - Hawuc-Tar - ruiny fortyfikacji, kościoła i klasztoru Chrystusa Odkupiciela z XIw. ;piękny, dziki wąwóz Garni.

Zwarthnoc - wspaniałe ruiny katedry z VIIw. i pałacu katolikosa.

Eczmiadzyn - siedziba patriarchów Kościoła Ormiańskiego: Katedra Świętego Eczmiadzynu (IVw.), bazylika św. Gajane (VIIw.), kościół św. Ripsime (VIIw.), Dom Katolikosa (w skarbcu znajduje się fragment Arki Noego).

Oszakan - grobowiec Mesropa Masztoca - twórcy alfabetu ormiańskiego i miejsce pochówku bizantyjskiego cesarza Maurycjusza. 

Asztarak - miasto winnic - "Purpurowa Bazylika", otoczona podwójnym pierścieniem murów obronnych oraz średniowieczny kościół Marine.

Artaszat - dawna stolica Armenii.

Areni - kościół Matki Bożej z XIVw, średniowieczny most, słynne winnice. 

Khor-Virap - twierdza i monastyr (IVw) przy granicy z Turcją.

monastyr Nora-Vank (XIIIw) - jeden z najpiękniejszych w Armenii

Kndzoresk - skalne miasto (Górny Karabach)

monastyr Gandzasar (XIIIw)

monastyr Dadi-vank (IV-XIIIw)

monastyr św.Gevorga z XIIIw

ruiny twierdzy Aghuen 

Syunik - pięknie położony, obronny monastyr Tatew z IXw. - symbol Armenii (tańcząca kolumna - Gavazan, kościoły św. Piotra i Pawła oraz św. Grzegorza, pomieszczenia Akademii)

Zorats-Karer - słynne megality (obserwatorium i cmentarzysko z epoki brązu - III tys. p.n.e.)

Tsaghkadzor - piękny zespół architektoniczny monastyru Kecharis (XI-XIIIw).

jaskinie zamieszkałe w czasach przedchrześcijańskich - jaskinia Anapat z wykutymi w skale postaciami i trudno dostępna jaskinia Lasiver.

monastyry Gosza-vank z XIIIw. (w średniowieczu słynne centrum kulturalne i naukowe; niezwykły kościół Grzegorza Oświeciciela) i Hagarcin z XI-XIIIw.

północna Armenia: klasztor ormiański i chalcedoński Kobair (XII-XIIIw.), Odzun (bazylika z VIIw.), Alaverdi z oryginalnym średniowiecznym mostem, Sanahin - jeden z największych w Armenii zespołów klasztornych (słynny ośrodek naukowy IV-XVIw.) i kompleks klasztorny w Haghpat (X-XIIIw.) (UNESCO).

twierdza Amberd (XI-XIIIw)

Przyroda

dzikie góry Kaukazu

piękne, dzikie wąwozy np. Garni, Agstafy, Debed   

rezerwaty przyrody m.in. Dilidżański, Chosrowski, Sewański

kanion Yenokavan

wodospady - najładniejszy w Armenii - Szaki

wysokogórskie jezioro Sewan

niezapomniane widoki na Górę Ararat, gdzie według podań Noe zasadził pierwsze krzewy winorośli.

Wypoczynek i rozrywka

trekking - np. na najwyższy szczyt Armenii - Aragac (4096m.npm), trasa na Khustup, pod Kazbek  

wycieczka kutrem po jeziorze Sewan

degustacje win - Areni, twierdza erewańska

Tsaghkadzor - górski kurort Małego Kaukazu - spa, ośrodek narciarski

uzdrowiska wokół jeziora Sewan: Dilijan, Dżermuk czy Cachkadzor